🧬T Limfotsitlar va Immunoglobulinlar

Immunitet Tizimining Asoslari

Interaktiv va Animatsiyali Prezentatsiya

🛡️T Limfotsitlar Nima?

T limfotsitlar (T hujayralar) - bu adaptiv immunitetning asosiy qismidir. Ular timusta (thymus) yetishadi va tanani infeksiyalardan himoya qilishda muhim rol o'ynaydi.

Asosiy Xususiyatlar:

🏥 Kelib chiqishi: Suyak iligida hosil bo'ladi, timusta yetiladi
🎯 Vazifasi: Hujayrali immunitetni ta'minlash
🔬 Tanib olish: Antigenlarni MHC orqali taniydi
⚡ Faollashuv: Antigen bilan uchrashganda faollashadi
💾 Xotira: Immunologik xotira hosil qiladi

🔬T Limfotsitlar Turlari

🎯 CD4+ (T-yordamchi)

Vazifa: Boshqa immunitet hujayralarini faollashtiradi

Marker: CD4 oqsili

Muhimligi: Immunitet javobini boshqaradi

⚔️ CD8+ (Sitotoksik)

Vazifa: Zararlangan hujayralarni yo'q qiladi

Marker: CD8 oqsili

Muhimligi: Virus va saraton hujayralariga qarshi

🛑 T-regulyator

Vazifa: Immunitet javobini boshqaradi

Marker: CD4+CD25+FoxP3+

Muhimligi: Avtoimmunik kasalliklarni oldini oladi

💾 T-xotira

Vazifa: Antigenni eslab qoladi

Marker: CD45RO+

Muhimligi: Tez va kuchli javob beradi

🧪Immunoglobulinlar (Antikorlar)

Immunoglobulinlar - bu B limfotsitlar tomonidan ishlab chiqariladigan oqsillar bo'lib, antigenlarni tanib, ularni zararsizlantiradi.

Umumiy Tuzilishi:

🔗 Og'ir zanjir: Immunoglobulin sinfini belgilaydi
🔗 Yengil zanjir: Kappa yoki lambda turi
🎯 Antigen bog'lanish joyi: Antigenni taniydi (Fab)
⚡ Effector joyi: Immunitet javobini faollashtiradi (Fc)

🅰️Immunoglobulin A (IgA)

📍 Joylashuvi:

Shilliq pardalar, sut, yosh, so'lak, oshqozon-ichak sekretsiyalarida

🎯 Vazifasi:

Shilliq pardalarda mahalliy immunitet ta'minlaydi, mikroorganizmlarni neytrallashtiradi

🔬 Xususiyatlari:

• Qondagi miqdori: 15-20% (1.4-4 g/l)
• Tuzilishi: Monomer (qonda) yoki dimer (sekretsiyalarda)
• Yarim yemirilish davri: 6 kun
• Ona sutida ko'p miqdorda mavjud

Ⓜ️Immunoglobulin M (IgM)

📍 Joylashuvi:

Asosan qonda, B hujayra sirtida receptor sifatida

🎯 Vazifasi:

Dastlabki immunitet javobi, bakteriyalarni aglutinatsiya qilish, komplementni faollashtirish

🔬 Xususiyatlari:

• Qondagi miqdori: 5-10% (0.5-2 g/l)
• Tuzilishi: Pentamer (5 ta birlik)
• Eng yirik immunoglobulin
• O'tkir infeksiyaning belgisi
• Yarim yemirilish davri: 5 kun

🅶Immunoglobulin G (IgG)

📍 Joylashuvi:

Qon va to'qimalarning barcha joylarida, plasentadan o'tadi

🎯 Vazifasi:

Uzoq muddatli immunitet, toksinlarni neytrallashtirish, fagositozni kuchaytirish, komplementni faollashtirish

🔬 Xususiyatlari:

• Qondagi miqdori: 70-75% (7-16 g/l)
• Tuzilishi: Monomer
• 4 ta kichik sinfi: IgG1, IgG2, IgG3, IgG4
• Homilaga o'tadi (passiv immunitet)
• Yarim yemirilish davri: 23 kun (eng uzoq)

🅳Immunoglobulin D (IgD)

📍 Joylashuvi:

Asosan yetilmagan B limfotsitlar sirtida receptor sifatida

🎯 Vazifasi:

B limfotsitlarni faollashtirish, antigen tanib olishda ishtirok etish

🔬 Xususiyatlari:

• Qondagi miqdori: <1% (0-0.4 g/l)
• Tuzilishi: Monomer
• Funksiyasi to'liq o'rganilmagan
• B hujayralar yetilishida muhim
• Yarim yemirilish davri: 3 kun

🅴Immunoglobulin E (IgE)

📍 Joylashuvi:

Mast hujayralar va bazofillar sirtiga bog'langan, qonda kam miqdorda

🎯 Vazifasi:

Allergik reaktsiyalar, parazitlarga qarshi himoya, gipersensetivlik reaktsiyalari

🔬 Xususiyatlari:

• Qondagi miqdori: <0.01% (0-0.0005 g/l)
• Tuzilishi: Monomer
• Eng kam miqdordagi immunoglobulin
• Allergiyaning asosiy vositachisi
• Yarim yemirilish davri: 2 kun
• Gistamin chiqishini ta'minlaydi

📊Xulosa

T Limfotsitlar va Immunoglobulinlar - Immunitet Tizimining Asosi

🛡️ T Limfotsitlar

Hujayrali immunitetni ta'minlaydi, viruslar va zararlangan hujayralarni yo'q qiladi, immunitet javobini boshqaradi

🧪 Immunoglobulinlar

Gumoral immunitetni ta'minlaydi, antigenlarni neytrallashtiradi, har bir turi o'ziga xos vazifani bajaradi

Ushbu tizimlar birgalikda tanani turli xil patogenlardan himoya qiladi!